Kimika: Difference between revisions

35 bytes added ,  19:48, 23 Marso 2015
(Removing Link FA template as it is now available in wikidata)
Nagsugod ang [[mamugnaong kimika]] kun ''synthetic chemistry'' sa Daang Ehipto. Pagkaabot sa 1000 BC, daghan nang mga sibilisasyon ang hanas magmugna sa mga kabtangan gikan sa mga natural nga butang. Pananglit sa mga maong pamaagi mao ang ''fermentation'' kun pagpadunot sa humay, mais, trigo, ug uban pang mga siryal aron mahimong mga ilimnon alkoholiko, sama sa bino ug serbesa. Kauban sa ''fermentation'' mao ang pagmugna sa mga [[Alloy|sinagol nga mga metal]], kadtong gitawag og ''alloys'' sa Iningles, nga nakapaayo sa mga armas. Ang kimika gigamit upod sa pagmugna og mga bag-ong armas sama sa mga tiunay nga matang sa bomba.<br />
<br />
Ang pagpatin-aw sa mga hilitabong kimikal nasayod lamang una sa pilosopiya sa [[Karaang Gresya]], ilabi na sa mga teorya sa [[atomismo]], nga gipatin-aw ang tanang butang isip binahin sa mga pagkagamayng mga partikulo ngangyyutttttttttttttttttttttttttttttttta gitawag og ''atom''. Sa wala pa niini, gisugdan na ang pagtuon sa [[alkemiya]] nga naggikan sa lihok nga pagkuha sa mga [[Metalurhiya|putling]] mga [[metal]] pinaagi sa pag-asal sa mga ''[[ore (metal)|ore]]'' kun tinubdang mineral sa mga metal. Ang mga magtutuon sa alkemiya nagtuyong makakita og Bato og Tigpangatarong kun ''Philosopher's Stone'' nga mag-usab sa bisan unsang metal ngadto sa [[bulawan]]. Nagpadayon ang praktis sa alkemiya pagkagun-ob sa [[Imperyo sa Roma]], sa Islamikong imperyo sa mga Arabo (mga 600-1200 CE), diin napalambo ang uban pang mga siyensiya. Gipalambo ang [[Pagpangutana sa Siyensiya]] nila ni [[Alhazen]] and [[Jābir ibn Hayyān]] (Geber) ug nabantog ang mga siyudad sa [[Bayt al-Hikma]], [[Al-Andalus]] ug [[Alexandria]] sa pagpalambo sa alkemiya. <br />
<br />
Sa sinugdanan sa ika-12 nga katuigan, gipahibalo na sa [[Uropa]] ang mga panukiduki sa mga Arabo sa mga natad sa siyensiya ug matematika. Kini nagpasugod sa [[Renasans|Pagkabalik]] kun ''Renaissance'' sa ika-15 nga katuigan. Tungod kay nahiuban sa mga siyentipikong panulat sa mga Arabo ang mga karaang teorya sa pagka-butang, nakaplagan og balik ang teorya sa atomismo, ug kini gipalambo sa mga siyentista niining panahona. Si [[Robert Boyle]] mao ang usa sa mga nag-unang nagpatin-aw sa kinaiya sa pagka-butang, ilabi na sa [[Balaod Boyle|baryasyon]] sa presyon sa usa ka ''gas'' kon mousab ang ining lawak. <br />
Anonymous user